RAMAZAN
BİMER

TUZBABA CAMİİ

  Tuzbaba Camii 

 Haritaya tıklayarak caminin konumunu bulabilirsiniz

İmam-HatipCelal YILDIRIM 

 

TUZBABA CÂMİİ

Beşiktaş’ta Türkali Mahallesi, eski adıyla Şehit Asım, şimdiki adıyla Uzuncaova Caddesindedir.

Bânîsi Fatih Sultan Mehmet Han’ın Tuzcubaşısı Rum Ali Ağa’dır.1 Cami 15. yüzyıl eseridir. Mimarı bilinmemektedir. Fatih Sultan Mehmet (1451–1481) döneminde, fetihten sonra, yine bilinmeyen bir tarihte Rum Ali Ağa tarafından inşa edilmiştir. Bânîsinin kabri bilinmemektedir.

Hadika 2 ile Mir’at’ta 3 ve Mecmua-i Cevami’de4 Uzuncaova Mescidi adıyla gecen bu mescid, ayrıca, “Rumeli Mescidi,” “Rum Ali Mescidi,” “Ali Ağa Mescidi” adlarıyla da bilinmektedir.

“Fatih devrinde iskân ve mahalleler Galata’dan ileriye doğru ve kademe kademe yürümüş, Tophane, Fındıklı ve Beşiktaş’ta yerleşilmiştir. Beşiktaş’ın bir sırtında Ekmekçibaşı Mescidi ve mahallesi, onun karşı tarafında bu Rum Ali Mescidi ve Tuz Baba, Tuzcu Baba Türbesi, semtin ilk kurulan mamureleridir. Mir’at-ı İstanbul, Tuzcu Babanın Fatih’in Tuzcubaşısının evliyadan bir zat olduğunu yazar.”

Ta fetihle temel taşı atılan Beşiktaş, Fatih Devri büyüklerinden ve padişah’ın Tuzcubaşı Tuz Babanın, mescidi ve kabri ile Türkleşme-İslamlaşma yolunda toprağın ilk tapusunu elde etmişti. Böylece gâzâ malını toprağa yatırma kampanyasının hızına katılmıştır.

Bu mescidler, bölgede inşa edilen ilk Türk-İslam yapılarındandır.5

“Cami, eğimli bir arazi üzerinde bulunduğundan dolayı, bir set üzerinde inşa edilmiştir. Yüksek avlu duvarında Tuz Baba Türbesinin hacet penceresi vardır. Bu zat’a halk adak olarak tuz getirirler ve onun delâletiyle Allah’tan yardım isterler. Türbe’nin hacet penceresi bir yerden taşındığı hissini veren mermerden akant yapraklı mükellef bir alt çanak ile Rönesans iki konsoldan ve yanlıklardan meydana gelmiştir. 1955’te bu konsollar arasına Tuzcu Babaya Fatiha isteyen bir mermer levha sıkıştırılmıştır.6

Cami, toplam 400 metrekarelik arsa üzerinde 200 metrekare iç alana sahiptir. Bina, dikdörtgen plânlı, ahşap kırma çatılı, kâgir bir yapıdır. Orijinal bina mevcut caminin batısındaki kare plânlı küçük kısımdır. Duvarlarının kalınlığı 78 cm dir Meşrutiyet devrinde tamir görmüş, etrafı silmeli, o devre mahsus pencereler yapılmıştır.7

Camiye hacet penceresinin sonunda bulunan kapıdan girilerek taş merdivenlerle avluya çıkılır. Bu bölümden açılan bir kapı ile son cemaat yerine girilir. Son cemaat yeri yan duvarlarda bulunan bir pencere ile aydınlık alır. Buradan kadınlar mahfiline iki yönden çıkış vardır. Birincisi eski caminin sağ tarafından ahşap merdivenle, ikincisi de; koridordan yukarı çıkılan yine ahşap bir merdivenledir.

Harime son cemaat yerinden açılan bir kapıdan girilir. Bu bölümde ahşap tavanın üzeri kartonpiyer kaplıdır. Caminin doğu tarafını oluşturan bölüm eski caminin müştemilatı iken yakın bir tarihte harime ilave edilmiştir.

Caminin asıl mihrabı yuvarlak basit bir niştir.8 Caminin genişletilmesinden sonra doğu-batı yönünde dikdörtgen şeklini alan şimdiki durumuna göre yeni ve büyük mihrap, caminin orta kısmına gelecek şekilde yapılmış ve Kütahya çinileriyle kaplanmıştır.

Betondan yapılmış olan minber de Kütahya Çinileri ile kaplıdır. Vaaz kürsüsü basit ahşaptır.

Harim, caminin bugünkü mevcut haliyle mihrabın sağında altlı üstlü ikişer, solunda yine altlı üstlü ikişer pencere ile ilave bölümünde dört kemerli pencere ile batı duvarında bulunan altlı üstlü ikişer pencere olmak üzere toplam 11 pencere ile aydınlık almaktadır. İlave bölümdeki bu pencerelerden üstte bulunanlar etrafı silmeli sivri kemerli, alttakiler ise dikdörtgen biçimlidir.

Yenilenmiş olan minaresi karakteristik bir ahşaptır. Şerefesi arabesk detayları olan bir cumbaya benzer. Minarenin kapısı mahfilin üzerinde, hemen merdiven başındadır.

Cami tuvaletleri ve şadırvanı caminin dışında batı tarafında caminin altında, kapısı caddeden açılan yeni düzenlenmiş olup nezih bir mekân oluşturulmuştur. Kadınlar bölümünde ayrıca abdest alma yerleri vardır.

Türbe ve mescid, adeta modern köşkleri andırır şekilde, basit fakat hareketli bir görünüm sergiler. En tipik kısım mauresque karakterli minare şerefesidir.

Caminin 75 metrekarelik orijinal binası batı yönündeki kare plânlı küçük kısımdır. Mevcut diğer bölümler farklı zamanlarda sonradan yapılan bazı eklerle oluşturulmuştur.(9)

Mülkiyeti Vakıflar İdaresine ait olan camide bir imam-hatip kadrosu vardır. Bir imam-hatibin görev yapmakta olduğu camide vakit namazlarında 40–50, Cuma ve bayram namazlarında 600–700 cemaat olmaktadır. Hanımlar için namaz kılacakları yer mevcut olup Yaz Kuran Kurslarında 100–150 öğrenci bulunmaktadır.

1-      T.Öz İstanbul Camileri c-2 /sh-67

2-      Hadikatü-l Cevami C-2/sh-101

3-      Mir’at-ı İstanbul sh/297

4-      Mecmuai Cevami Terc sh-153

5-      Dolmabahçeden Nişantaşına sh-62

6-      Osmanlı Mimarisinde Fatih Devri E.H. Ayverdi c-3/sh-482

7-      Dünden Bugüne İstanbul sh-176

8-      D.B.İ.A   C-8/sh-446

9-      Adım Adım İstanbul C-1/ sh-173

KAYNAK: Süleyman İlhami ÖZDEN - Beşiktaş Müftüsü
 

Camiler Haftası
Takvim
Camilerimiz
Beşiktaş Camileri

 Beşiktaş Camileri ve Din Görevlileri